Shloka 27
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
पितृपैतामहं राज्यं प्राप्तवान् स्वेन कर्मणा । वायुरभ्रमिवासाद्य भ्रंशयत्यनये स्थित:,अन्यायमें स्थित हुआ राजा बाप-दादोंका राज्य पाकर भी अपने कर्मोंसे उसे इस तरह भ्रष्ट कर देता है, जैसे हवा बादलको छिज्न-भिन्न कर देती है
pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ prāptavān svena karmaṇā | vāyur abhram ivāsādya bhraṃśayaty anaye sthitaḥ ||
ਅਨਿਆਇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇਉਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਕੇ ਚੀਰ-ਚੀਰ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Power and inheritance are preserved only through naya (right policy grounded in dharma). When a ruler adopts anaya (unrighteous, unjust conduct), even a well-established ancestral kingdom collapses—ruin comes from ethical failure, not merely from external enemies.
In Vidura’s counsel during the Udyoga Parva, he warns the Kuru leadership about the destructive effects of unjust governance. Using the image of wind shattering a cloud, he illustrates how a king’s own unrighteous stance can quickly scatter and destroy the stability of a kingdom gained and held through effort.