Shloka 13
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
“अब तो राज्य प्राप्त ही हो गया'--ऐसा समझ-कर अनुचित बर्ताव नहीं करना चाहिये। उद्ण्डता सम्पत्तिको उसी प्रकार नष्ट कर देती है, जैसे सुन्दर रूपको बुढ़ापा ।। भक्ष्योत्तमप्रतिच्छन्न॑ मत्स्यो बडिशमायसम् | लोभाभिपाती ग्रसते नानुबन्धमवेक्षते,जैसे मछली बढ़िया खाद्य वस्तुसे ढकी हुई लोहेकी काँटीको लोभमें पड़कर निगल जाती है, उससे होनेवाले परिणामपर विचार नहीं करती (अतएव मर जाती है)
vidura uvāca | bhakṣyottama-praticchannaṁ matsyo baḍiśam āyasam | lobhābhipātī grasate nānubandham avekṣate ||
‘ਹੁਣ ਤਾਂ ਰਾਜ ਹੱਥ ਆ ਹੀ ਗਿਆ’—ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਅਣਉਚਿਤ ਵਰਤਾਓ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉੱਦੰਡ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਅਵਿਨਯ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬੁਢਾਪਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਨੂੰ। ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਵਧੀਆ ਚਾਰੇ ਹੇਠ ਲੁਕਿਆ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਡਾ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਜਾਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਲਾਭ-ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੇ ਨਤੀਜੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Do not become careless or unjust after gaining power or security; greed and overconfidence make one ignore consequences and thereby destroy one’s own prosperity.
In Udyoga Parva, Vidura is counseling the Kuru court (especially Dhṛtarāṣṭra and the Kaurava side) with moral instruction, warning that reckless conduct and greed—like a fish swallowing a hidden iron hook—lead to self-inflicted ruin.