Shloka 77
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
पज्चेन्द्रियस्य मर्त्यस्यच्छिद्रं चेदेकमिन्द्रियम् । ततोडस्य ख्रवति प्रज्ञा दृते: पात्रादिवोदकम्,पाँच ज्ञानेन्द्रियोंवाले पुछुषकी यदि एक भी इन्द्रिय छिद्र (दोष)-युक्त हो जाय तो उससे उसकी बुद्धि इस प्रकार बाहर निकल जाती है, जैसे मशकके छेदसे पानी
pañcendriyasya martyasya cchidraṃ ced ekam indriyam | tato 'sya sravati prajñā dhṛteḥ pātrād ivodakam ||
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮਰਤਯ ਦੀ ਜੇ ਇਕ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰੀ ਛੇਦ ਵਾਲੀ (ਦੋਸ਼ੀ) ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜ્ઞਾ ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਇਉਂ ਬਹਿ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਛੇਦ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Even a single unchecked or corrupted sense can undermine a person’s discernment and steadiness; therefore, ethical life requires vigilant restraint and guarding of the senses.
Vidura is delivering moral counsel (nīti) in the Udyoga Parva, warning that a flaw in any one of the senses becomes a channel through which wisdom and self-control drain away, illustrated by the metaphor of water leaking from a cracked vessel.