Shloka 112

Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition

Devanagari script

न वैरमुद्दीपयति प्रशान्तं न दर्पमारोहति नास्तमेति । न दुर्गतो5स्मीति करोत्यकार्य तमार्यशीलं परमाहुरार्या:,जो शान्त हुई वैरकी आगको फिर प्रज्वलित नहीं करता, गर्व नहीं करता, हीनता नहीं दिखाता तथा “मैं विपत्तिमें पड़ा हूँ” ऐसा सोचकर अनुचित काम नहीं करता, उस उत्तम आचरणवाले पुरुषको आर्यजन सर्वश्रेष्ठ कहते हैं

Transliteration

na vairam uddīpayati praśāntaṃ na darpam ārohati nāstam eti | na durgato 'smīti karoty akāryaṃ tam āryaśīlaṃ param āhur āryāḥ ||

Translation

ਜੋ ਠੰਢੇ ਪਏ ਵੈਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਭੜਕਾਉਂਦਾ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ “ਮੈਂ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹਾਂ” ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਅਣਉਚਿਤ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਅਜਿਹੇ ਆਰਯ-ਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Word by Word

• {'vairam': 'enmity, feud', 'uddīpayati': 'rekindles, inflames, kindles up', 'praśāntam': 'pacified, calmed, settled', 'darpam': 'pride, arrogance', 'ārohati': 'mounts, ascends, takes up', 'nāstam eti': 'does not go down

• does not fall into decline/dejection', 'durgataḥ': 'in misfortune, in distress, in a bad condition', 'asmi iti': 'thinking ‘I am’ (i.e., ‘I am in such a state’)', 'karoti': 'does, commits', 'akāryam': 'what ought not to be done

• improper act', 'āryaśīlam': 'of noble conduct

• possessing Aryan virtues', 'param': 'supreme, best', 'āhuḥ': 'they say, they declare', 'āryāḥ': 'the noble/wise people'}

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

• Vidura