Shloka 101
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
दश धर्म न जानन्ति धृतराष्ट्र निबोध तान् । मत्त: प्रमत्त उन्मत्तः श्रान्तः क्रुद्धों बुभुक्षित:,महाराज धृतराष्ट्र! दस प्रकारके लोग धर्मके तत्त्वको नहीं जानते, उनके नाम सुनो। नशेमें मतवाला, असावधान, पागल, थका हुआ, क्रोधी, भूखा, जल्दबाज, लोभी, भयभीत और कामी-ये दस हैं। अतः इन सब लोगोंमें विद्वान् पुरुष आसक्त न होवे
daśa dharmaṁ na jānanti dhṛtarāṣṭra nibodha tān | mattaḥ pramatta unmattāḥ śrāntaḥ kruddho bubhukṣitaḥ |
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਰਾਜ! ਇਹ ਸਮਝ ਲਵੋ: ਧਰਮ ਦਾ ਤੱਤਵ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ—ਮੱਤ (ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ), ਪ੍ਰਮੱਤ (ਬੇਪਰਵਾਹ), ਉਨਮੱਤ (ਵਿਕ्षਿਪਤ), ਸ਼੍ਰਾਂਤ (ਥੱਕਿਆ), ਕ੍ਰੁੱਧ (ਕ੍ਰੋਧੀ) ਅਤੇ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤ (ਭੁੱਖਾ)।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Dharma requires clear discernment; overpowering conditions like intoxication, heedlessness, madness, fatigue, anger, and hunger distort judgment, so one should not trust such states (in oneself or others) when making moral or political decisions.
In the Udyoga Parva, Vidura counsels King Dhṛtarāṣṭra, warning him about factors that ruin right judgment. This verse begins a list of ten dispositions that make a person unfit to understand or uphold dharma.