Shloka 19
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
कुले जातो बलवान् यो यशस्वी बहुश्ुतः सुखजीवी यतात्मा । धर्माधर्मो ग्रथितौ यो बिभर्ति स हास्य दिष्टस्य वशादुपैति
sañjaya uvāca |
kule jāto balavān yo yaśasvī bahuśrutaḥ sukhajīvī yatātmā |
dharmādharmau grathitau yo bibharti sa hāsya diṣṭasya vaśādupaiti ||
ਜੋ ਕੁਲੀਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਬਲਵਾਨ, ਯਸ਼ਸਵੀ, ਬਹੁ-ਸ਼੍ਰੁਤ ਵਿਦਵਾਨ, ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਜੀਊਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰੀ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਗੂੰਥੇ ਹੋਏ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ—ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ—ਉਹੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇੱਛਿਤ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸੰਪੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
संजय उवाच
Educational Q&A
Even when a person possesses ideal social and personal virtues—noble birth, strength, fame, learning, comfort, and self-restraint—human conduct still contains a complex mixture of dharma and adharma; nevertheless, outcomes often depend on diṣṭa (destiny), which can grant or withhold the wished-for attainments.
Sañjaya offers a reflective observation about character and fortune in the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, emphasizing how destiny influences the acquisition of desired qualities and prosperity, even in those who appear exemplary yet carry mixed moral impulses.