Shloka 106
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
श्लाघस्व मां कुशलिन सम तेभ्यो हानामयं तात पृच्छेर्जघन्यम् । तात! जो अअभ्रोत्रिय (शूद्र) वृद्ध पुरुष मनस्वी तथा शील और बलसे सम्पन्न हैं एवं हस्तिनापुरमें निवास करते हैं
ślāghasva māṁ kuśalina sama tebhyo hānāmayaṁ tāta pṛccher jaghanyam | tāta! ye ’śrotriyāḥ (śūdrāḥ) vṛddhāḥ puruṣā manasvinaḥ tathā śīla-bala-sampannāḥ hastināpure nivasanty, ye yathāśakti kiñcid dharmam ācarantaḥ asmāsu śubha-kāmanāṁ kurvanti punaḥ punaś ca asmān smaranti, tebhyaḥ sarvebhyo ’smākaṁ kuśala-vārttāṁ nivedaya | tataḥ paścāt teṣāṁ svāsthya-vārttāṁ pṛccha ||
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ! ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨਮਸਕਾਰ ਦੱਸੀਂ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੀਂ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗ—ਜੋ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ, ਚੰਗੇ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹਨ; ਜੋ ਯਥਾਸਕਤੀ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਈਂ। ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਪੁੱਛੀਂ।”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even amid political crisis, a leader’s dharma includes remembering and honoring ordinary well-wishers—especially elders—regardless of scholarly status or social rank, and actively inquiring into their welfare and health.
Yudhiṣṭhira instructs a messenger to convey the Pāṇḍavas’ well-being to supportive residents of Hastināpura—particularly elderly, high-minded śūdra men who practice dharma as they can—and then to ask after their health.