अम्बा-शाल्वसंवादः | Amba’s Appeal to Śālva and His Refusal
अपन प्रात छा अ-काज जा (अम्बोपाख्यानपर्व) त्रिसप्तत्यधिकशततमो< ध्याय: अम्बोपाख्यानका आरम्भ--भीष्मजीके द्वारा काशिराजकी कन्याओंका अपहरण दुर्योधन उवाच किमर्थ भरतश्रेष्ठ नैव हनन्या: शिखण्डिनम् । उद्यतेषुमथो दृष्टवा समरेष्वाततायिनम्,दुर्योधनने पूछा--भरतश्रेष्ठत जब शिखण्डी धनुष-बाण उठाये समरमें आततायीकी भाँति आपको मारने आयेगा, उस समय उसे इस रूपमें देखकर भी आप क्यों नहीं मारेंगे?
duryodhana uvāca | kimarthaṁ bharataśreṣṭha naiva hanyāḥ śikhaṇḍinam | udyateṣum atho dṛṣṭvā samareṣv ātatāyinam ||
ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਕਾਤਲ ਹਮਲਾਵਰ ਵਾਂਗ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰੋਗੇ?
दुर्योधन उवाच
The verse frames a dharmic conflict: battlefield duty to neutralize an aggressor versus adherence to a personal vow and ethical restraint. It points to how vows, past actions, and moral commitments can constrain even a great warrior’s choices in war.
Duryodhana challenges Bhīṣma, asking why he would refrain from killing Śikhaṇḍin even if Śikhaṇḍin advances with raised weapons like a deadly attacker. This question leads into the Amba-upākhyāna background explaining Bhīṣma’s stance toward Śikhaṇḍin.