Shloka 85
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
कुले जातस्य शूरस्य परवित्तेष्वगृध्यत: । आशस्थितं राज्यमाक्रम्य कोपं कस्य न दीपयेत्,“जो उत्तम कुलमें उत्पन्न, शूरवीर तथा पराये धनके प्रति लोभ न रखनेवाला हो, उसके राज्यको यदि कोई दबा बैठा हो तो वह किस वीरके क्रोधको उद्दीप्त न कर देगा?
kule jātasya śūrasya paravitteṣv agṛdhyataḥ | āśsthitaṁ rājyam ākramya kopaṁ kasya na dīpayet ||
ਜੋ ਉੱਚੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਮਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪਰਾਏ ਧਨ ਦਾ ਲੋਭੀ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹੜਪ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸ ਵੀਰ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਭੜਕਾਏਗਾ?
संजय उवाच
Educational Q&A
A righteous warrior who does not covet others’ property is still naturally provoked when his own rightful sovereignty is forcibly usurped; the verse treats such anger as a response to adharma (injustice), not mere greed.
Sañjaya comments on the inevitability of wrath and conflict when a rightful claimant’s kingdom is seized—setting the ethical and psychological ground for the escalation toward war in the Udyoga Parva.