Shloka 16
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
मार्जार: किल दुष्टात्मा निश्रेष्ट: सर्वकर्मसु । ऊर्ध्वबाहुः स्थितो राजन् गड्भातीरे कदाचन
mārjāraḥ kila duṣṭātmā niśreṣṭhaḥ sarvakarmasu | ūrdhvabāhuḥ sthito rājan gaṅgātīre kadācana ||
ਰਾਜਨ! ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਬਿੱਲਾ, ਜੋ ਹਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਇਤ ਨੀਚ ਸੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse introduces a moral exemplum: outward displays of austerity or piety can conceal a corrupt nature. Ethical judgment should be based on conduct and intent, not merely on ascetic postures or public appearance.
Sañjaya begins recounting a well-known story: a wicked cat stands on the Gaṅgā’s bank with raised forelegs, adopting the look of a renunciant. The scene sets up a critique of deceptive religiosity and prepares for the cat’s ulterior motive in the ensuing tale.