Mahabharata — Udyoga Parva, Shloka 126
अदारा-नीति
Crisis Composure) and ‘Jaya’ Śravaṇa (Morale-Instruction
सुखं नैवेह नामुत्र लभन्ते पुरुषाधमा: । बेटा! जो इस प्रकार विनयशून्य एवं अशिक्षित पौत्रसे हर्षको प्राप्त होता है तथा उद्योगरहित
sukhaṃ naiveha nāmutra labhante puruṣādhamāḥ |
ਅਧਮ ਮਨੁੱਖ ਨ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾਂਦੇ ਹਨ, ਨ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ। ਜੋ ਬਿਨਾ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ, ਬਿਨਾ ਸਿੱਖਿਆ, ਬਿਨਾ ਉਦਮ, ਬਦਤਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਰਨ ਤਾਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ, ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।
पुत्र उवाच
Educational Q&A
Happiness depends on dharmic conduct and disciplined effort; those who are base in character—idle, untrained, and inclined to blameworthy actions—gain neither worldly welfare nor posthumous good.
A son speaks a moral judgment about the fate of ‘base men,’ emphasizing that taking satisfaction in uneducated, undisciplined descendants is self-defeating because such heirs do not perform worthy deeds and thus bring no benefit in this world or the next.