Shloka 8
Gālava’s Eastern Ascent with Garuḍa; Counsel on Kāla and Upāya (उद्योगपर्व, अध्याय ११०)
Devanagari script
यहाँ सहस्ौ्रों नेत्रों, सहस्रों चरणों और सहस्रों मस्तकोंवाले एकमात्र अविनाशी श्रीमान् भगवान् विष्णु ही उन मायाविशिष्ट महेश्वरका साक्षात्कार करते हैं ।। अत्र राज्येन विप्राणां चन्द्रमा क्षाभ्यषिच्यत । अत्र गड़ां महादेव: पतन्तीं गगनाच्च्युताम्
Translation
ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨੇਤਰਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਕੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੇਜਸਵੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਮਾਇਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
Word by Word
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
राज्येनby/with the kingdom (royal power)
राज्येन:
Karana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
विप्राणाम्of the brahmins
विप्राणाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootविप्र
FormMasculine, Genitive, Plural
चन्द्रमाःthe Moon
चन्द्रमाः:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्रमा
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षाभ्यषिच्यतanointed (consecrated)
क्षाभ्यषिच्यत:
TypeVerb
Rootअभि-षिच्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
गङ्गाम्Ganga (the river-goddess)
गङ्गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Accusative, Singular
महादेवःMahadeva (Shiva)
महादेवः:
Karta
TypeNoun
Rootमहादेव
FormMasculine, Nominative, Singular
पतन्तीम्falling
पतन्तीम्:
TypeAdjective
Rootपतत्
FormFeminine, Accusative, Singular
गगनात्from the sky
गगनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootगगन
FormNeuter, Ablative, Singular
च्युताम्fallen down, slipped
च्युताम्:
TypeAdjective
Rootच्युत
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
युपर्ण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes