Shloka 276
Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda
आत्मानं यूपमुत्सृज्य स यज्ञोडनन्तदक्षिण: । जब लुटेरे ब्राह्मणके धनका अपहरण करते हों
ātmānaṃ yūpam utsṛjya sa yajño 'nantadakṣiṇaḥ |
ਜਦੋਂ ਲੁਟੇਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਧਨ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਜੋ ਵੀਰ ਪੁਰਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਿਆਗ ਲਈ ਵੀ ਉਦਯਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਾਂ ਦੇਹ-ਰੂਪੀ ਯੂਪ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਉਹ ਲੜਾਈ ਹੀ ਅਨੰਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਯਜ੍ਞ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
Righteous combat undertaken to protect a brāhmaṇa (and, by extension, the innocent and dharma) is elevated to the status of a sacrifice: offering one’s own body like a yūpa makes the act spiritually meritorious, ‘endowed with endless dakṣiṇās,’ rather than mere aggression.
Ambarīṣa explains that when robbers plunder a brāhmaṇa’s wealth, a heroic defender who enters battle ready to give up his life is effectively performing a yajña; the battlefield becomes the ritual arena and self-sacrifice becomes the offering.