Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 21
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
किसी बलवान् शत्रुका अपकार करके हम दूर जाकर रहेंगे, ऐसा समझकर निश्चिन्त नहीं होना चाहिये; क्योंकि जैसे बाज पक्षी झपट्टा मारता है, उसी प्रकार ये दूरस्थ शत्रु भी असावधानीकी अवस्थामें टूट पड़ते हैं ।।
dṛḍhamūlas tv aduṣṭātmā viditvā balam ātmanaḥ | abalān abhiyuñjīta na tu ye balavattarāḥ ||
ਵਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਰਾਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਜਾਣੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਟੱਕਰ ਲਵੇ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵਧ ਬਲਵਾਨ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਨਾ ਕਰੇ।
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A ruler should act from a secure position, measure his own strength realistically, and engage only opponents he can responsibly overcome; attacking stronger foes is condemned as reckless and harmful to the kingdom.
In the Śānti Parva’s rājadharma instruction, Vāmadeva addresses the king with practical-ethical counsel on warfare: consolidate the realm’s security, evaluate capability, and choose conflicts with restraint rather than bravado.