Shloka 473
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
Devanagari script
नदी मधुरपानीया यथा राजंस्तथा भवान् | भूपाल! आप विषैले सर्पोसे घिरे हुए कुएँके समान हैं
Translation
ਰਾਜਨ! ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਠੇ ਜਲ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ। ਹੇ ਭੂਪਾਲ! ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਖੂਹ ਵਰਗੇ ਹੋ। ਰਾਜਾ! ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਲਤ ਉਸ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੇ ਘਾਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕਰੀਲ ਦੇ ਝਾੜ ਤੇ ਬੇਤ ਦੀਆਂ ਵੱਲੀਆਂ ਚੌਫੇਰ ਛਾ ਗਈਆਂ ਹਨ।
Word by Word
नदीa river
नदी:
Karta
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Nominative, Singular
मधुर-पानीयाhaving sweet water
मधुर-पानीया:
Karta
TypeAdjective
Rootमधुरपानीय
FormFeminine, Nominative, Singular
यथाas, just as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
तथाso, in the same way
तथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतथा
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes