Shloka 4
ऋत्विग्धर्मः, दक्षिणा-न्यायः, तपसः परमार्थः
Ritvij-Dharma, the Norm of Dakṣiṇā, and the Higher Meaning of Tapas
अनुशंसा: सत्यवाक्या अकुसीदा अथर्जव: । अद्रोहो5नभिमानश्च ह्ीस्तितिक्षा दम: शम:
anuśaṃsāḥ satyavākyā akusīdā athārjavaḥ | adroho 'nabhimānaś ca hrīs titikṣā damaḥ śamaḥ ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਹ ਗੁਣ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਣੀਯ ਹਨ: ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ; ਸੂਦਖੋਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ; ਸਿੱਧਾਪਣ; ਦ੍ਰੋਹ ਦਾ ਅਭਾਵ; ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ; ਲਾਜ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਿਤ ਸੰਕੋਚ; ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ; ਇੰਦ੍ਰੀਅ-ਨਿਗ੍ਰਹ; ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma enumerates a cluster of dharmic virtues—truthful speech, economic fairness (no usury), straightforward conduct, non-malice, humility, modest moral restraint, patience, sensory discipline, and inner peace—as marks of a well-formed ethical character.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma continues advising on righteous conduct by listing specific qualities that deserve praise and should be cultivated.