Shloka 1
ऋत्विग्धर्मः, दक्षिणा-न्यायः, तपसः परमार्थः
Ritvij-Dharma, the Norm of Dakṣiṇā, and the Higher Meaning of Tapas
अर एकोनाशीतितमो< ध्याय: ऋषच्विजोंके लक्षण
Yudhiṣṭhira uvāca: kva-samutthāḥ kathaṃ-śīlā ṛtvijaḥ syuḥ pitāmaha? kathaṃ-vidhāś ca rājendra tad brūhi vadatāṃ vara.
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪਿਤਾਮਹ! ਰਿਤਵਿਜ਼ (ਯਜ્ઞ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੁਰੋਹਿਤ) ਕਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਵਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical inquiry: ritual authority (ṛtvij) must be grounded in proper origin/training and, above all, in character. It sets up Bhīṣma’s instruction that competence in sacrifice is inseparable from dharmic conduct.
In the Śānti Parva’s instruction section, Yudhiṣṭhira approaches Bhīṣma as a teacher and asks about the origin, nature, and classifications of sacrificial priests, preparing for a discussion on yajña, dakṣiṇā, and the superiority of tapas.