Shloka 326
धन-राजधर्म संवादः
Discourse on Wealth and Royal Duty
एवं राजकुलाद् वित्त पृथिवीं प्रति तिष्ठति । प्राचीनकालमें जो राजर्षि हो गये हैं
evaṁ rājakulād vittam pṛthivīṁ prati tiṣṭhati | prācīna-kāle ye rājarṣayo gatāḥ, ye ca sāmprataṁ svarge nivasanti, teṣām api mate rāja-dharmasyaivam eva vyākhyā kṛtā—yathā pūrṇād mahāsāgarād jalāni megha-rūpeṇotthāya sarvā diśo varṣanti, tathā rājabhyo nirgataṁ dhanaṁ sarvāṁ pṛthivīṁ vyāpnoti ||
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਘਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਧਨ ਆਖ਼ਿਰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ—ਜੋ ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਰਾਜਧਰਮ ਨੂੰ ਇਉਂ ਹੀ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਜਿਵੇਂ ਭਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧਨ ਰਾਜਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
A king’s righteous duty includes circulating wealth outward for the benefit of the whole realm; hoarded riches should move through society like rain that nourishes all directions.
Arjuna speaks within the Shanti Parva’s discussion of rāja-dharma, citing the authority of ancient rājarṣis and using the ocean-to-cloud-to-rain image to explain how wealth should flow from rulers to the entire earth.