Shloka 32
Purohita-Niyoga and the Brahma–Kṣatra Concord
Aila–Kaśyapa Saṃvāda
ब्रह्म वर्धयति क्षत्र क्षत्रतो ब्रह्म वर्धते । एवं राज्ञा विशेषण पूज्या वै ब्राह्म॒णा: सदा
kāśyapa uvāca | brahma vardhayati kṣatra kṣatrato brahma vardhate | evaṁ rājñā viśeṣeṇa pūjyā vai brāhmaṇāḥ sadā | (rājñaḥ sarvasya cānyasya svāmī rājapurohitaḥ |)
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਖ਼ਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਆਸਰੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਗ ਵੀ ਫਲਦਾ-ਫੂਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ, ਸੁਆਮੀ-ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
कश्यप उवाच
Educational Q&A
Spiritual authority (brahma/brāhmaṇa) and royal power (kṣatra/kṣatriya) are mutually sustaining; therefore a king must consistently honor brāhmaṇas, recognizing the purohita’s guiding authority in maintaining righteous governance.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Kāśyapa states a principle of statecraft: the king’s strength depends on brahminical counsel and legitimacy, while brāhmaṇas flourish under kṣatriya protection; hence the king should especially revere brāhmaṇas and the royal priest.