Shloka 13
Rājapurohita-lakṣaṇa and Purūravas–Vāyu Saṃvāda
Varṇa, Sovereignty, and Abhaya-dāna
यदि स्वर्ग परं स्थान स्वधर्म परिमार्गसि । यत् किज्चिज्जयसे भूमिं ब्राह्मणाय निवेदय
yadi svargaḥ paraṁ sthānaṁ svadharma-parimārgasi | yat kiñcij jayase bhūmiṁ brāhmaṇāya nivedaya ||
ਐਲ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਦੇ ਪਾਲਣ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਦ ਲੱਭਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਜਿੰਨੀ ਭੂਮੀ ਜਿੱਤੇ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇ—ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਧਰਮਜਾਣੂ ਹੋਵੇ, ਤਪਸਵੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹ ਭੂਮੀ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ।
ऐल उवाच
Educational Q&A
Heavenly reward is linked not to conquest itself but to dharmic restraint and righteous redistribution: a ruler should dedicate gains—especially conquered land—to a worthy, non-greedy, dharma-knowing Brahmin, aligning power with ethical stewardship.
Aila addresses a ruler/warrior-minded listener and sets a conditional instruction: if the listener’s aim is the highest heavenly state through svadharma, then the proper response to victory is to consecrate the conquered territory by entrusting it to a qualified Brahmin (as priestly authority), rather than hoarding it for personal enrichment.