Shloka 62
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
कृते कर्मणि राजेन्द्र पूजयेद् धनसंचयै: । दानेन च यथार्हेण सान्त्वेन विविधेन च
kṛte karmaṇi rājendra pūjayed dhana-saṃcayaiḥ | dānena ca yathārheṇa sāntvena vividhena ca ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇੱਛਿਤ ਕੰਮ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧਨ ਨਾਲ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਦਰਜੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ-ਇਨਾਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਂਤਵਨਾਪੂਰਨ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should not forget collaborators after success: reward them materially (wealth and appropriate gifts) and emotionally/socially (kind, conciliatory words). Proper recognition sustains dharma, loyalty, and stable governance.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on rāja-dharma. Here he gives practical counsel on how a king should treat those who helped accomplish an undertaking—by honoring and rewarding them suitably once the task is completed.