Shloka 11

Kṣātra-Dharma, Daṇḍanīti, and Social Order

Indra–Māndhātṛ Dialogue

Devanagari script

अत्र ते वर्तयिष्यामि धर्ममर्थविनिश्चयम्‌ । निर्मयदि वर्तमाने दानवैकार्णवे पुरा

Transliteration

atra te vartayiṣyāmi dharmam arthaviniścayam | nirmadī vartamāne dānavākarṇave purā ||

Translation

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਧਰਮਮਈ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਅਰਥ—ਵਿਹਾਰਕ ਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ—ਦਾ ਤੱਤਵਿਕ ਨਿਰਣੈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾਨਵੀ ਬੇਲਗਾਮੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਮਰਯਾਦਾਹੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਦ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Word by Word

• अत्र: here; in this matter
• अत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र

• ते: to you
• ते: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्
• Form: any, Dative, Singular

• वर्तयिष्यामि: I will narrate / relate
• वर्तयिष्यामि: Karta
• Type: Verb
• Root: वृत् (वर्तयति caus.)
• Form: Simple Future (Luṭ), 1st, Singular, Parasmaipada

• धर्मम्: dharma; righteous principle
• धर्मम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धर्म
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अर्थ-विनिश्चयम्: determination/ascertainment of meaning/purpose
• अर्थ-विनिश्चयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्थविनिश्चय
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• निर्मये: in (a state of) absence of fear/impurity (reading uncertain)
• निर्मये: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: निर्मय
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Singular

• वर्तमाने: when existing; while prevailing
• वर्तमाने: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: वर्तमान
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Singular

• दानव-एकार्णवे: in the ocean of the Daityas/Danavas
• दानव-एकार्णवे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: दानवैकार्णव
• Form: Masculine, Locative, Singular

• पुरा: formerly; long ago
• पुरा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma