Shloka 53
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
Devanagari script
व्यवहार: सुसूक्ष्मक्ष तथा कण्टकशोधनम् । श्रमो व्यायामयोगकश्न त्यागो द्रव्यस्य संग्रह:
Translation
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਅਤਿ ਸੁਖਮ ਵਿਹਾਰ, ਕੰਟਕ-ਸ਼ੋਧਨ (ਰਾਜਕਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਉਖਾੜ-ਫੈਂਕਣਾ), ਪਰਿਸ਼੍ਰਮ, ਵਿਆਯਾਮ-ਯੋਗ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਤਿਆਗ ਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Word by Word
व्यवहारःconduct; practical dealings; administration
व्यवहारः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यवहार
FormMasculine, Nominative, Singular
सुसूक्ष्मःvery subtle/precise
सुसूक्ष्मः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुसूक्ष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कण्टकशोधनम्removal of thorns/obstacles (suppression of troublemakers)
कण्टकशोधनम्:
Karta
TypeNoun
Rootकण्टकशोधन
FormNeuter, Nominative, Singular
श्रमःeffort; toil
श्रमः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यायामयोगःexercise and disciplined practice (yoga)
व्यायामयोगः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यायामयोग
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
त्यागःgiving up; relinquishment
त्यागः:
Karta
TypeNoun
Rootत्याग
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रव्यस्यof wealth/property
द्रव्यस्य:
TypeNoun
Rootद्रव्य
FormNeuter, Genitive, Singular
संग्रहःcollection; accumulation; keeping
संग्रहः:
Karta
TypeNoun
Rootसंग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes