Shloka 226
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
सदसदग्रथितं विश्व विश्वाज्रे विश्वकर्मणि । भगवान् सदा नित्य विद्यमान (कभी नष्ट न होनेवाले) और तने हुए एक सुदृढ़ सूतके समान हैं। उनमें यह कार्य-कारणरूप जगत् उसी प्रकार गुँथा हुआ है
bhīṣma uvāca | sadasadgrathitaṃ viśvaṃ viśvāgre viśvakarmaṇi | bhagavān sadā nityaḥ vidyamānaḥ (kadāpi naṣṭa na bhavanti) tanute dṛḍha-sūtra-sadṛśaḥ | tasmin kārya-kāraṇa-rūpaṃ jagat sūtre puṣpa-māleva grathitam | idaṃ sarvaṃ viśvaṃ tasyaiva śrī-aṅge sthitam; tenaiva viśvasya sṛṣṭiḥ kṛtā ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ ਨਾਲ ਗੂੰਥਿਆ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਭਗਵਾਨ ਉੱਤੇ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ—ਮਾਨੋ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ ਧਾਗਾ। ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਰੂਪ ਇਹ ਜਗਤ ਉਸ ਵਿੱਚ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੂੰਥਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀਅੰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the entire cosmos—experienced as a chain of causes and effects and as a mixture of enduring reality and transient appearance—depends upon and is held together by the eternal, imperishable Supreme. Like flowers on a thread, the world has coherence only because it is supported by the Lord.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues his discourse to Yudhishthira on higher truth and dharma, using a vivid metaphor (thread and garland) to explain how the universe abides in the Lord and is created and sustained by Him.