Shloka 11
Śānti Parva Adhyāya 43 — Yudhiṣṭhira’s Stuti of Kṛṣṇa
Assembly Hymn of Many Names
सम्राड् विराट् स्वराट् चैव सुरराजो भवोद्धव: । विभुर्भूरतिभू: कृष्ण: कृष्णवर्त्मा त्वमेव च
samrāḍ virāṭ svarāṭ caiva surarājo bhavoddhavaḥ | vibhur bhūr atibhūḥ kṛṣṇaḥ kṛṣṇavartmā tvam eva ca ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਤੂੰ ਸਮ੍ਰਾਟ, ਵਿਰਾਟ, ਸ੍ਵਰਾਟ ਅਤੇ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਹੈਂ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਿੱਤ ਸੱਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ—ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵਰਤਮਾ—ਅਗਨੀਮਯ ਤੇਜਸਵੀ ਪਥ—ਵੀ ਹੈਂ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the unity of divine reality: the one Supreme is praised as simultaneously cosmic (Virāṭ), self-sovereign (Svarāṭ), ruler of the gods (Indra), the source of the universe, and the formless, all-pervading ground of being—implying that many divine names and functions ultimately refer to one reality.
In the Śānti Parva’s reflective setting, Vaiśampāyana reports a hymn-like praise in which the addressed deity is exalted through a chain of epithets, identifying him with major cosmic and Vedic powers (Indra, Agni) and with Kṛṣṇa, to emphasize supreme lordship and the origin of the world.