Shloka 63
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
स तथा यज्ञभागाहों वेदसूत्रे मया कृत: । “इस महान् यज्ञमें जिस देवताने मेरे लिये जैसा भाग निश्चित किया है, वह वैदिक सूत्रमें मेरेद्वारा वैसे ही यज्ञभागका अधिकारी बनाया गया ।।
sa tathā yajñabhāgāhaṃ veda-sūtre mayā kṛtaḥ | “asmin mahān yajñe yasya devatāyā mama yathā bhāgo niścitaḥ sa vaidika-sūtre mayā tathaiva yajñabhāgasya adhikārī kṛtaḥ || 62 || yūyaṃ lokān bhāvayadhvaṃ yajñabhāga-phala-ucitāḥ ||”
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਮੈਂ ਵੇਦਿਕ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੱਗ-ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਮਹਾਂਯੱਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਿਮਿੱਤ ਜਿਸ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਵੇਦਿਕ ਸੂਤਰ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਯੱਗ-ਭਾਗ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਯੱਗ-ਭਾਗ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਪ੍ਰਤਿਉਪਕਾਰ ਵਜੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰੋ ਤੇ ਪਾਲੋ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Ritual reciprocity and dharmic order: deities receive their properly assigned sacrificial portions as sanctioned by Vedic formulae, and in return they sustain the worlds. Correct allotment (adhikāra) and scriptural authorization (vaidika-sūtra) uphold cosmic balance.
The speaker describes establishing, through Vedic sūtras, the rightful distribution of sacrificial shares to specific deities in a great sacrifice, and then exhorts those entitled to such sacrificial fruits to nourish and support the worlds.