Shloka 24
Nārāyaṇasya Guhya-nāmāni Niruktāni (Etymologies of Nārāyaṇa’s Secret Epithets) / नारायणस्य गुह्यनामानि निरुक्तानि
Devanagari script
द्वन्द्धारामेषु भूतेषु य एको रमते मुनि: । विद्धि प्रज्ञानतृप्तं तं॑ ज्ञानतृप्तो न शोचति
Translation
ਦੁਅੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਮੁਨੀ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਜਾਣ; ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
Word by Word
द्वन्द्व-आरामेषुamong those delighting in pairs/sexual union
द्वन्द्व-आरामेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्वन्द्वाराम
FormMasculine, Locative, Plural
भूतेषुamong beings/creatures
भूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Locative, Plural
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एकःalone/one
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
रमतेdelights/rejoices
रमते:
TypeVerb
Rootरम्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
मुनिःsage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
विद्धिknow (you)/understand
विद्धि:
TypeVerb
Rootविद्
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
प्रज्ञान-तृप्तम्sated/satisfied with discernment (prajnāna)
प्रज्ञान-तृप्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रज्ञानतृप्त
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
ज्ञान-तृप्तःsated with knowledge
ज्ञान-तृप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootज्ञानतृप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शोचतिgrieves/sorrows
शोचति:
TypeVerb
Rootशुच्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
नारद उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes