Shloka 36
Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)
तस्मिंस्तत् कलुषं सर्व समाप्तमिति शब्दितम् | प्रायश्षित्तं न तस्यास्ति हासो वा पापकर्मण:
tasmiṁs tat kaluṣaṁ sarvaṁ samāptam iti śabditam | prāyaścittaṁ na tasyāsti hāso vā pāpakarmaṇaḥ ||
ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮੈਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ—ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਉਂ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਕਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that when a person’s inner intention remains sinful—without remorse or shame—the sin becomes fully entrenched, and ordinary expiations (prāyaścitta) are declared ineffective for removing it.
In the instruction of Śānti Parva, Vyāsa articulates a moral principle: the efficacy of atonement depends on inner transformation; where there is hardened intent and lack of repentance, scripture deems the sin ‘complete’ and not removable by ritual penance alone.