Shloka 85
मातापितृसहस््राणि पुत्रदारशतानि च । अनागतान्यतीतानि कस्य ते कस्य वा वयम्
mātāpitr̥sahasrāṇi putradāraśatāni ca | anāgatānyatītāni kasya te kasya vā vayam ||
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਡੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ? ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦੇ ਹਾਂ?
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse undermines possessiveness and grief rooted in family-identity by pointing to saṃsāra: across countless births, one has had innumerable parents, spouses, and children. Therefore, clinging to “mine” and “yours” is ethically misguided; one should act with dharma while cultivating detachment.
In Śānti Parva’s instruction on right understanding after the war, Vyāsa speaks in a reflective, philosophical register, reminding the listener that worldly relations recur and change across past and future lives, so one should not be overwhelmed by attachment-based sorrow or pride.