Shloka 72
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
न राजानं मृषा गच्छेन्न द्विजातिं कथंचन । नस्त्रियं स्त्रीगुणोपेतां हन्युहोते मृषा गता:
na rājānaṁ mṛṣā gacchen na dvijātiṁ kathaṁcana | na striyaṁ strīguṇopetāṁ hanyuhote mṛṣā gatāḥ ||
ਜਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਛਲ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਵੋ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਝੂਠੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਜਾਵੋ; ਅਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਤੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਨਾ ਜਾਵੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੇਸਧਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਠੱਗੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
जनक उवाच
Educational Q&A
Deceitful approach—especially by disguise or false pretence—toward figures of authority and sanctity (king, Brāhmaṇa, and a chaste, virtuous woman) is condemned; such deception invites severe retaliation and ruin. The verse reinforces satya (truthfulness) and maryādā (proper boundaries) as pillars of dharma.
In the didactic setting of Śānti Parva, Janaka delivers a moral warning: do not attempt to gain access or advantage through false identity or trickery when dealing with powerful rulers, revered religious persons, or women protected by the moral force of chastity; the deceiver risks destruction when the deception is discovered.