Shloka 54
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
Devanagari script
सौकुमार्य तथा रूपं वपुरग्म्रं तथा वयः । तवैतानि समस्तानि नियमश्षेति संशय:
Translation
ਕੋਮਲਤਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਮਨੋਹਰ ਦੇਹ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਤਾਂ ਯੋਗ-ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਸਭ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਯੋਗ ਅਤੇ ਨਿਯਮ-ਸਿੱਧੀ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੋਈ? ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।
Word by Word
सौकुमार्यम्delicacy, tenderness
सौकुमार्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसौकुमार्य
FormNeuter, Nominative, Singular
तथाand, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
रूपम्beauty, form
रूपम्:
Karta
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Nominative, Singular
वपुःbody
वपुः:
Karta
TypeNoun
Rootवपुस्
FormNeuter, Nominative, Singular
अग्रम्excellent, foremost
अग्रम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअग्र
FormNeuter, Nominative, Singular
तथाand, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
वयःyouth, age
वयः:
Karta
TypeNoun
Rootवयस्
FormNeuter, Nominative, Singular
तवof you, your
तव:
Adhikarana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Genitive, Singular
एतानिthese
एतानि:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
समस्तानिall, entire
समस्तानि:
Karta
TypeAdjective
Rootसमस्त
FormNeuter, Nominative, Plural
नियमश्चdiscipline, restraint (niyama)
नियमश्च:
Karta
TypeNoun
Rootनियम
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
जनक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes