Shloka 5
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
स वेदे मोक्षशास्त्रे च स्वे च शास्त्रे कृतश्रम: । इन्द्रियाणि समाधाय शशास वसुधामिमाम्
sa vede mokṣaśāstre ca sve ca śāstre kṛtaśramaḥ | indriyāṇi samādhāya śaśāsa vasudhām imām ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੋਖਸ਼-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਦੰਡਨੀਤੀ/ਰਾਜਨੀਤੀ) ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s authority should rest on disciplined learning (Veda, mokṣa-teachings, and statecraft) and on mastery over the senses; inner restraint is presented as the ethical foundation of effective governance.
Bhishma describes an exemplary king/administrator, emphasizing that he studied sacred knowledge and political science and, by concentrating and controlling his senses, successfully governed the earth.