Shloka 30
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
ज्ञानेन कुरुते यत्नं यत्नेन प्राप्पते महत् | महद् द्वन््धप्रमोक्षाय सा सिद्धिरया वयो5तिगा
jñānena kurute yatnaṃ yatnena prāpyate mahat | mahad dvandva-pramokṣāya sā siddhir iyam atyagā ||
ਜਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਮਨੁੱਖ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਯਤਨ ਨਾਲ ‘ਮਹਤ’—ਅਰਥਾਤ ਮਹਾਨ ਆਤਮ-ਬੋਧ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਬੋਧ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ; ਉਹੀ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲ—ਅਰਥਾਤ ਮੌਤ—ਨੂੰ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
जनक उवाच
Educational Q&A
Knowledge must be made active through disciplined effort; that effort culminates in profound Self-realization, which frees one from the tyranny of opposites like pleasure and pain and is therefore a true spiritual attainment that transcends even death.
In the Shanti Parva’s instruction on peace and liberation, King Janaka speaks as a teacher, explaining how sustained striving grounded in knowledge leads to the highest realization and to freedom from worldly dualities.