Shloka 18
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
जनको<प्युत्स्मयन् राजा भावमस्या विशेषयन् | प्रतिजग्राह भावेन भावमस्या नृपोत्तम,नृपश्रेष्ठ॒ तब राजा जनकने सुलभाके अभिप्रायको जानकर उसका आदर करते हुए मुस्कराकर अपने भावद्वारा उसके भावको ग्रहण कर लिया
janako 'py utsmayan rājā bhāvam asyā viśeṣayan | pratijagrāha bhāvena bhāvam asyā nṛpottamaḥ ||
ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਵੀ ਮੁਸਕਰਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ—ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ethical understanding requires grasping the speaker’s inner intention (bhāva) and responding with a corresponding, respectful disposition rather than reacting to surface words; a wise ruler shows self-control and discernment.
In Bhīṣma’s narration, Janaka recognizes Sulabhā’s underlying intent, smiles in acknowledgement, and accepts her stance by meeting it with his own appropriate attitude—signaling respectful engagement in a serious philosophical exchange.