Shloka 122
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
इसी प्रकार कुमारावस्थासे जवानीको और जवानीसे बुढ़ापेको वह प्राप्त होता है। इस क्रमसे उत्तरोत्तर अवस्थामें पहुँचनेपर पूर्व पूर्व अवस्थाका रूप नहीं देखनेमें आता है ।।
kalānāṁ pṛthagarthānāṁ pratibhedaḥ kṣaṇe kṣaṇe | vartate sarvabhūteṣu saukṣmyāt tu na vibhāvyate ||
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਬੁੱਢਾਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਅਗਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜੋ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਕਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਲ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਇੰਨਾ ਸੁਖਮ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ॥
भीष्य उवाच
Educational Q&A
All beings undergo continuous, moment-by-moment transformation in their faculties and conditions; the change is real but so subtle that it escapes ordinary perception. Therefore one should not cling to a fixed identity or assume permanence in bodily or mental states.
In the Śānti Parva discourse, Bhīṣma instructs the listener in a reflective, philosophical mode, using the familiar progression from childhood to youth to old age to illustrate how change is constant even when it is not immediately visible.