Shloka 5
राजधर्मः, दण्डनीतिः, कर्तृत्व-विचारः च
Royal Duty, Lawful Discipline, and the Question of Agency
यः स्वयं प्रतिहन्ति सम शासन विषये रत: । स बाहुभ्यां विनिग्राह्मो लोकयात्राविधातक:
yaḥ svayaṁ pratihanti samaśāsana-viṣaye rataḥ | sa bāhubhyāṁ vinigrāhyo loka-yātrā-vidhātakaḥ ||
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥੀਂ ਸ਼ਾਸਨ-ਨਿਯਮ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ-ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਧਰਮਾਚਰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਧਰਮਦ੍ਰੋਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੁਜਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ ਦਮਨ ਕਰੇ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
One who knowingly violates the discipline and law that sustain society becomes a threat to public order; it is the Kṣatriya’s duty, using legitimate force, to restrain such a person to protect dharma and social stability.
In the Śānti Parva’s discussion of governance and dharma, Vyāsa states a principle of rājadharma: when someone undermines lawful restraint and thereby harms the social order, the ruler/warrior class must curb him to maintain the proper functioning of society.