अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
क्षेत्र जानाति चाव्यक्तं क्षेत्रज्ञ इति चोच्यते । आव्यक्तिके पुरे शेते पुरुषश्वेति कथ्यते
ਉਹ ਅਵ੍ਯਕਤ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ (ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ) ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ‘ਖੇਤਰਜ੍ਞ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਸਰੀਰ-ਰੂਪੀ ਪੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਪੁਰੁਸ਼’ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
वसिष्ठ उवाच