Shloka 25
अव्यक्त-प्रबोधः (Awakening to the Unmanifest): The 25th and 26th Principles and Eligibility for Brahma-vidyā
क्रूरताका अभाव (दया), अहिंसा, अप्रमाद (सावधानी), देवता-पितर आदिको उनके भाग समर्पित करना अथवा दान देना, श्राद्धकर्म, अतिथिसत्कार, सत्य, अक्रोध, अपनी ही पत्नीमें संतुष्ट रहना, पवित्रता रखना, कभी किसीके दोष न देखना, आत्मज्ञान तथा सहनशीलता--ये सभी वर्णोंके सामान्य धर्म हैं ।।
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyās trayo varṇā dvijātayaḥ | atra teṣām adhīkāro dharmeṣu dvipadāṁ vara ||
ਦਇਆ (ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਦਾ ਅਭਾਵ), ਅਹਿੰਸਾ, ਅਪ੍ਰਮਾਦ (ਸਾਵਧਾਨੀ), ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦਾਨ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਮ, ਅਤਿਥੀ-ਸਤਕਾਰ, ਸੱਚ, ਅਕ੍ਰੋਧ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਵੇਖਣਾ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਧਰਮ ਹਨ। ਅਤੇ ਹੇ ਦ੍ਵਿਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਰਣ ਦ੍ਵਿਜ ਹਨ; ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse states that the three twice-born varṇas—Brahmin, Kshatriya, and Vaishya—have adhikāra (eligibility/authority) in the dharmas being discussed, within a broader instruction that emphasizes universal virtues (compassion, non-violence, truth, restraint, purity, self-knowledge, and forbearance) as sustaining principles of righteous life.
In Śānti Parva’s didactic setting, Parāśara is teaching about dharma. This particular verse clarifies who is considered ‘twice-born’ and thus formally eligible for certain dharma-discourses and Vedic-linked duties, while the surrounding passage enumerates general ethical practices presented as common duties.