Shloka 1
अव्यक्त-प्रबोधः (Awakening to the Unmanifest): The 25th and 26th Principles and Eligibility for Brahma-vidyā
इस प्रकार श्रीमहाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत गोक्षधर्मपर्वमें पपाशरगीताविषयक दो सौ पंचानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ २९५ ॥। ऑपनआक्रात छा अर: षण्णवर्त्याधिकद्विशततमो< ध्याय: पराशरगीता--वर्णविशेषकी उत्पत्तिका रहस्य
janaka uvāca
varṇo viśeṣavarṇānāṁ maharṣe kena jāyate |
etad icchāmy ahaṁ jñātuṁ tad brūhi vadatāṁ vara ||
parāśara uvāca
pitā sakhāyo guravaḥ striyaś ca na nirguṇānāṁ hi bhavanti loke |
ananyabhaktāḥ priyavādinaś ca hitāś ca vaśyāś ca bhavanti rājan ||
ਜਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ! ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਪਦਵੀ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਰਾਜਨ! ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੁਣਹੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਿੱਤਰ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਪਰ ਜੋ ਰਾਜਾ ਅਨਨ੍ਯ-ਭਕਤ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਪਰਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
जनक उवाच