Shloka 3
Vidyā–Avidyā and the Twenty-Fifth Principle
Sāṃkhya–Yoga Clarification
गृहाण्याश्रित्य गावश्ष क्षेत्राणि च धनानि च । दारा: पुत्राश्न भृत्याश्न भवन्तीह नरस्य वै
gṛhāṇy āśritya gāvaś ca kṣetrāṇi ca dhanāni ca | dārāḥ putrāś ca bhṛtyāś ca bhavantīha narasya vai ||
ਘਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਗਾਂ-ਧਨ, ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ/ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣਦਾ ਹੈ।
पराशर उवाच
Educational Q&A
Household life (gṛhastha) is presented as the practical foundation of worldly relations and responsibilities: once one establishes a home, one naturally acquires property, wealth, and family/dependants, and therefore must act with dharma in sustaining and managing them.
In Śānti Parva’s instruction on conduct and life-stages, the sage Parāśara explains how taking up a household becomes the basis for a man’s economic assets and family connections, setting the stage for discussions on duties and ethical living within society.