Shloka 110

Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya

Chapter 29

Devanagari script

“महाराज! राजा शशबिन्दुने यह अनन्त धनराशि अश्वमेध नामक महायज्ञमें ब्राह्मणोंको दान कर दी थी ।।

Transliteration

mahārāja! rājā śaśabindunā iyam anantā dhanarāśir aśvamedha-nāmaka-mahāyajñe brāhmaṇebhyo dānena pradattā. sa cen mamāra śuñjaya caturbhadra-taraḥ tvayā; putrāt puṇya-taraś caiva mā putram anutapyathāḥ.

Translation

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਰਾਜਾ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਨਾਮਕ ਮਹਾਂਯੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੰਤ ਧਨਰਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਭੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਸ਼ੁੰਜਯ! ਜੋ ਚਾਰ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਥੋਂ ਉੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪੁੰਨਵਾਨ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਤੋਂ ਬਚ ਨਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ? ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਛੁੜੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰ।

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• चेत्: if
• Type: Indeclinable
• Root: चेत्

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• ममार: died
• Type: Verb
• Root: मृ
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• सुञ्जय: O Suñjaya
• Type: Noun (proper name)
• Root: सुञ्जय
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• चतुर्भद्रतराः: more auspicious in four ways / possessing fourfold greater auspiciousness
• चतुर्भद्रतराः: Karta
• Type: Adjective
• Root: चतुर्भद्रतर
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• त्वया: than you / by you
• त्वया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्
• Form: Masculine/Feminine (pronoun), Instrumental, Singular

• पुत्रात्: than (your) son / from the son
• पुत्रात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Masculine, Ablative, Singular

• पुण्यतराः: more meritorious
• पुण्यतराः: Karta
• Type: Adjective
• Root: पुण्यतर
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• एव: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• मा: do not
• Type: Indeclinable
• Root: मा
• Form: prohibitive particle (with imperative/optative)

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अनुतप्यथाः: grieve / lament
• Type: Verb
• Root: अनु-तप्
• Form: Imperative (Loṭ), 2nd, Singular, Ātmanepada

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vāyu (Vāyudeva)
• Śuñjaya
• King Śaśabindu
• Aśvamedha sacrifice
• Brahmins