Shloka 1
अध्याय २८६ — पराशर-उपदेशः
Ethical Restraint, Mortality, and Karma
/ भीकम (2 अमान षडशीर्त्याधिकद्विशततमो< ध्याय: समड़के द्वारा नारदजीसे अपनी शोकहीन स्थितिका वर्णन युधिछिर उवाच शोकाद् दुःखाच्च मृत्योश्च त्रसन्ते प्राणिन: सदा । उभयं नो यथा न स्यात् तन्मे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca | śokād duḥkhāc ca mṛtyoś ca trasante prāṇinaḥ sadā | ubhayaṃ no yathā na syāt tan me brūhi pitāmaha ||
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪਿਤਾਮਹ! ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਸ਼ੋਕ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭਯ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੁੜ ਨਾ ਉੱਠਣ।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames the central problem of human existence—fear arising from grief, suffering, and death—and requests a dharmic instruction that removes these fears at their root, pointing toward inner steadiness and a liberating understanding rather than merely external remedies.
In the Śānti Parva’s instruction sequence, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma as ‘Grandfather’ and asks for guidance: since all beings fear sorrow, pain, and death, Bhīṣma should teach a way by which such fear does not arise for them.