Shloka 67
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
नास्तिक्यमन्यथा च स्याद् वेदानां पृष्ठत: क्रिया । एतस्यानन्त्यमिच्छामि भगवन् श्रोतुमञण्जसा
nāstikyam anyathā ca syād vedānāṁ pṛṣṭhataḥ kriyā | etasyānantyam icchāmi bhagavan śrotum añjasā |
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਅਵਹੇਲਨਾ—ਜਿਵੇਂ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ‘ਪਿੱਛੇ’ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਅਨੰਤ ਭਾਵ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਵੇਂ ਵੇਦ-ਵਿਹਿਤ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ।
कपिल उवाच
Educational Q&A
The verse frames rejection of Vedic ritual discipline (kriyā/karma-kāṇḍa) as sliding toward nāstikya—denial of Vedic authority. It asks for a clear account of how ritual action, properly understood, can still have a legitimate role on the path to liberation rather than being dismissed as pointless.
In the Shānti Parva’s philosophical discourse, Kapila speaks to a revered interlocutor (“bhagavan”), raising a doctrinal concern: if one abandons the Vedic ritual portion as useless, it risks contempt for the Vedas. Kapila therefore requests a direct explanation of the deeper, ‘boundless’ rationale by which Vedic action can be reconciled with the pursuit of mokṣa.