Shloka 13
कपिल–स्यूमरश्मि संवादः
Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority
यथान्धबधिरोन्मत्ता उच्छवासपरमा: सदा । देवैरपिहितद्वारा: सोपमा पश्यतो मम
yathāndhabadhironmattā ucchvāsaparamāḥ sadā | devair apihitadvārāḥ sopamā paśyato mama ||
ਜਿਵੇਂ ਅੰਨੇ, ਬਹਿਰੇ ਅਤੇ ਉਨਮੱਤ ਮਨੁੱਖ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਰ, ਕੰਨ ਆਦਿ ਗ੍ਰਹਿਣ-ਦੁਆਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਸਦਾ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ—ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕੇਵਲ ਸਾਹ ਲੈਣ-ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਓਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਹਾਂ। ਅਰਥਾਤ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਂ ‘ਵੇਖਦਾ’ ਨਹੀਂ, ਸੁਣਦਿਆਂ ਵੀ ‘ਸੁਣਦਾ’ ਨਹੀਂ; ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਦੌੜਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਸਾਕਸ਼ੀਭਾਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕੇਵਲ ਸ਼ਵਾਸ-ਪ੍ਰਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਹੀ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹਾਂ।
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
The verse teaches inner detachment and mastery over the senses: the wise person remains a mere witness (sākṣin), not appropriating sensory experience as ‘I see/I hear,’ and not letting the mind chase objects—living with minimal, necessary activity, symbolized by simple breathing.
Tulādhāra describes his own spiritual state to his interlocutor: although he appears to function normally, he claims to be like one whose sense-gates are closed—engaging the world without inner grasping, maintaining equanimity and non-involvement while continuing basic life-functions.