Shloka 7
Jājali’s Austerities and the Summons to Tulādhāra (जाजलि–तुलाधार-इतिहासः)
परंतु जो मूर्ख फलके लोभसे सदा उस वृक्षपर चढ़ता है, उसे वह वृक्ष ही मार डालता है; ठीक वैसे ही, जैसे खायी हुई विषकी गोली रोगीको मार डालती है ।।
tasyānugatamūlasya mūlam uddhriyate balāt | yogaprasādāt kṛtinā sāmyena paramāsinā ||
ਫਲ ਦੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਜੋ ਮੂਰਖ ਸਦਾ ਉਸ ਵ੍ਰਿੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹੀ ਵ੍ਰਿੱਖ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਖਾਧੀ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ ਦੀ ਗੋਲੀ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕਾਮ-ਵ੍ਰਿੱਖ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ; ਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਸਮਤਾ-ਰੂਪੀ ਪਰਮ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਬਲ ਗਿਆਨੀ ਹੀ ਬਲਪੂਰਵਕ ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
Desire and greed form a deeply rooted entanglement; true freedom comes not from superficial restraint but from uprooting the very root-cause through yogic clarity and the ‘sword’ of equanimity (sāmya), wielded by a disciplined and capable mind.
Vyāsa continues a moral instruction using a vivid metaphor: a tree whose roots spread far represents the expanding network of craving. He states that only a spiritually accomplished person, aided by yogic insight and steadiness, can cut it down at the root—implying a decisive inner transformation rather than partial reform.