Shloka 131
Bhūta-guṇa-saṃkhyāna
Enumeration of the Properties of the Elements and Cognitive Faculties
ये चैव भावा वर्तन्ते सर्व एष्वेव ते त्रिषु । अन्वर्था: सम्प्रवर्तन्ते रथनेमिमरा इव
ye caiva bhāvā vartante sarva eṣveva te triṣu | anvarthāḥ sampravartante rathanemimarā iva ||
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੋ ਭਾਵ ਅਤੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਰਥ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਨੇਮੀ ਸਦਾ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
All experiences and dispositions are expressions of the three guṇas alone; they function according to their inherent nature and keep turning in a repetitive cycle, like a wheel—implying the need for discernment and detachment from fluctuating states.
In Śānti Parva’s instruction on inner discipline and metaphysics, Vyāsa explains a framework for understanding worldly phenomena: everything that arises in life can be traced to the interplay of the three guṇas, which continually rotate and drive conduct and perception.