Shloka 5
अध्यात्म-तत्त्व-निर्णयः
Adhyātma Taxonomy: Elements, Faculties, and Guṇas
व्यास उवाच नान्यत्र विद्यातपसोनन्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् । नान्यत्र सर्वसंत्यागात् सिद्धि विन्दति कश्नन
vyāsa uvāca | nānyatra vidyā-tapaso nānyatrendriya-nigrahāt | nānyatra sarva-saṃtyāgāt siddhiṃ vindati kaścana ||
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਪੁੱਤਰ! ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਤਪ, ਇੰਦ੍ਰੀ-ਨਿਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਸੰਤਿਆਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਫਲਤਾ ਉਪਜਦੀ ਨਹੀਂ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
Lasting attainment (siddhi) is grounded in four supports: knowledge (vidyā), disciplined austerity (tapas), restraint of the senses (indriya-nigraha), and complete renunciation of attachment/possessiveness (sarva-saṃtyāga). Vyāsa denies that any alternative shortcut can replace these.
Within the instruction-heavy Shānti Parva, Vyāsa delivers a direct ethical-spiritual maxim to the listener, emphasizing inner discipline and renunciation as prerequisites for genuine success and spiritual fulfillment.