Shloka 18
अध्यात्म-तत्त्व-निर्णयः
Adhyātma Taxonomy: Elements, Faculties, and Guṇas
अव्यक्तं सर्वदेहेषु मत्येषु परमाश्रितम् । योअनुपश्यति स प्रेत्य कल्पते ब्रह्म॒ुभूयसे
avyaktaṁ sarvadeheṣu martyeṣu paramāśritam | yo’nupaśyati sa pretya kalpate brahmabhūyase ||
ਸਾਰੇ ਨਾਸਵੰਤ ਮਰਤ੍ਯ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵ੍ਯਕਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਬਣ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਜੋ ਗਿਆਨ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਵੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
The Supreme Reality is present in all mortal bodies yet remains unmanifest; steady contemplative insight (anupaśyati) into this indwelling Brahman qualifies one for liberation—attaining Brahmanhood after death.
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Vyāsa teaches a metaphysical point: the seeker should perceive the unmanifest Supreme within all beings; such sustained inner vision leads toward mokṣa.