Shloka 26
Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
षण्णामात्मनि बुद्धौ च जितायां प्रभवत्यथ । निर्दोषप्रतिभा होनं॑ कृत्स्ना समभिवर्तते
ṣaṇṇām ātmani buddhau ca jitāyāṃ prabhavaty atha | nirdoṣa-pratibhā hīnaṃ kṛtsnā samabhivartate ||
ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ—ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਸਮੂਹ ਐਸ਼ਵਰਯ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਅਰਥਾਤ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਤੱਤ੍ਵ-ਜ੍ਞਾਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
Mastery over buddhi (the discriminative intellect) rooted in the Self leads to two results: (1) the arising of complete ‘aiśvarya’ (spiritual excellences/attainments), and (2) the manifestation of nirdoṣa-pratibhā—faultless, purified insight that knows reality without distortion.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Vyāsa continues a didactic exposition on inner discipline: he states that when the yogin conquers the intellect associated with the fundamental principles, higher attainments and pure, error-free understanding naturally unfold.