Shloka 83
Gārhasthya-Śreṣṭhatā and Kṣatriya-Daṇḍadhāraṇa
Householder Primacy and the Royal Duty of Punishment
ब्राह्मणानां महाराज चेष्टा संसिद्धिकारिका | महाराज! तप
vyāsa uvāca | brāhmaṇānāṃ mahārāja ceṣṭā saṃsiddhi-kārikā | tapaḥ yajñaḥ vidyā bhikṣā indriya-saṃyamaḥ dhyānam ekānta-vāsaḥ svabhāvaḥ santoṣaḥ yathā-śakti śāstra-jñānam—ete sarve guṇāś ca ceṣṭāś ca brāhmaṇebhyaḥ siddhi-pradāḥ |
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮਹਾਰਾਜ! ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਧਨਾਵਾਂ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਤਪ, ਯਜ੍ਞ, ਵਿਦਿਆ, ਭਿਖਿਆ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਸੰਯਮ, ਧਿਆਨ, ਇਕਾਂਤ-ਵਾਸ ਵੱਲ ਕੁਦਰਤੀ ਰੁਝਾਨ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਯਥਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਜ੍ਞਾਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
Vyāsa defines the Brahmin’s path to ‘siddhi’ (spiritual accomplishment) as a set of virtues and disciplines: austerity, sacrificial duty, learning, humble livelihood through alms, sense-restraint, meditation, solitude, contentment, and scriptural understanding suited to one’s capacity.
In the instruction-focused setting of the Śānti Parva, Vyāsa addresses the king and outlines the practices that characterize Brahmin conduct, presenting them as the means to inner success and stability in dharma.